Mandarijntje leef je nog?

De stad is een verzameling van functies om oppositionele krachten koest te houden. Het kantoor bevrijdt de mens van zijn eer en achtbaarheid. De supermarkt biedt een vals gevoel van zekerheid en het moderne kunstmuseum is er om de stedeling dom en ziende blind te laten voelen. De behoefte aan zelfkastijding is een uitstekend verdienmodel. Ook de Misantroop begroot een bedrag op de balans om naar een reeks tentoongespreide werken in fraai vormgegeven gebouwen te kijken. Niet zelden luidt zijn commentaar: ‘wat moet ik hier nu weer mee.’ Zijn hoogmoed, als ware er iets te begrijpen door een dergelijk bepekte geest, wordt genadeloos afgestraft door de verklarende tekst dat naast het werk hangt. Het kunstwerk is abstractie van het hoogste niveau. Dergelijk werk kan slechts door de grootste kunstenaars en geesten worden begrepen. Het is dan ook geen toeval dat de Misantroop nooit een kunstenaar zal worden. Doch het grootste bedrog vindt plaats bij de videokunst. Uren achtereen willekeurige montages van een droppelende kraan en kraaiende zwarte raven. Er zullen ongetwijfeld lieden zijn die beweren dat er veel maatschappijkritiek en meta-analyses wordt uitgeoefend in videokunst en dat het zonder meer waardevolle kunst is, maar dat zijn leugenaars.

Net als wetenschap heeft moderne kunst de eigenschap de leek hopeloos te confronteren met zijn onwetendheid. Wetenschap contrasteert echter met kunst omdat abstractie een duidelijk doel heeft, namelijk via een omweg tot de kern komen. Daarnaast proberen wetenschappers in theorie alle onwaarheid aan te tonen. Bij moderne kunst is het maar de vraag of de theorie die om de werken heen hangen noodzakelijk en correct is, of dat het nodeloze abstractie is om een gebrek aan inhoud te verhullen. Dergelijke kritiek wordt eenvoudig gepareerd als populistische retoriek, maar zo kan mijn nichtje van vijf ook redeneren. Dus.

KIRAC

Sinds 2016 verschijnen er kunstrecensies van de groep KIRAC (keeping it real art critics) op youtube. KIRAC wordt grotendeels gemaakt door Stefan Ruitenbeek en Kate Sinha. KIRAC kijkt op een scherpe en eerlijke manier naar kunst. De leek die zijn tijd niet heeft verspeeld aan Derrida en Gramsci en niet al te achtelijk is (zeg maar 5 % van de bevolking) kan dit ook nog volgen. Kate’s woorden slaan elegant, eloquent en gelijkmatig een spijker op zijn kop. Stefan is wat lomper en recht voor zijn raap. Zo blijven ze alle twee binnen de lijntjes van het genderstereotype, want gendernormativiteit is wel zo duidelijk. De macht van de montage wordt prachtig misbruikt om het eigen gelijk extra dik aan te zetten en tegenstanders als hopeloze stuntelaars te doen verstommen. De afleveringen zijn kunst op zich, in elk geval wat amusement en verheffing betreft.

In de afleveringen valt KIRAC de overheersende doctrine in de kunstwereld aan. Deze doctrine is in overheersende mate politiek geëngageerd. De maatschappij is volgens deze doctrine patriarchaal en racistisch en daarmee de kunst ook. Er moet daarom volgens de doctrine actief strijd worden geleverd door de kunst te zuiveren. KIRAC verzet zich tegen deze politiek geëngageerde doctrine. Niet omdat ze het au fond oneens zijn met de analyse van de maatschappij als racistische en patriarchaal, maar omdat politiek geëngageerde kunst vaak zorgt voor saaie kunst. Zo schreef Kate over een Zuid-Afrikaanse kunstenares, die mocht exposeren in het stedelijk Museum. Kate beweerde dat de kunstenares daar niet hing vanwege de kwaliteit van haar kunst, maar simpelweg omdat ze een zwarte lesbische vrouw was en hier met haar kunst de nadruk op legde. Deze uitspraak zorgde ervoor dat KIRAC niet meer welkom was op de Gerrit Rietveld Academie om een aflevering van KIRAC te tonen wegens, u raadt het al: racisme. De aflevering van KIRAC hierover is ontluisterend, gaat u het zelf maar kijken.

De stormachtige opkomst van KIRAC doet denken aan de jongere jaren van Willem Frederik Hermans. In pamfletten, later gebundeld onder de titel Mandarijnen op zwavelzuur, schopte hij tegen de gevestigde orde van de literatuur. Hermans kan zelf het beste zelf aan het woord worden gelaten:

Boven op de Zangberg staat, sinds alle godinnen naar Hollywood vetrokken zijn, een afgrijselijke pagode. De muren zijn opgeworpen van drek, de ramen zijn dichtgeplakt met oude kranten, het fundament bestaat uit doodsbeenderen van Paulus, Marx, Calvijn en Torquemada, maar het dak is verguld. Binnenin troont, op een zetel van nooit gelezen boeken, een misgeboorte, ontstaan uit de tegennatuurlijke kruising van een gouden kalf en een miereneter. Het is EEN MANDARIJN.
(….)
Bij feestelijke gelegenheden mag hij optreden in het ministerie van O., K. en W., waar adjunctcommissies hem jonassen, referendarissen hem met slagroomtaartjes gooien en de minister zelf hem voor pornograaf uitmaakt. Maar de schande wordt afgewist met een bankbiljet van f 10,- en ’s anderendaags schrijdt hij weer waardig naar zijn hoge berg, een ridderorde rijker.
Zeven voet achter hem loopt een kleine vlo: zijn pijpendrager.
Omgeven door een stoet van beddespreiders, zielzorgers, herkauwers en huurkoetsiers draagt hij de mis op aan goden van gips, agarol en hoestsiroop.
De enige zachtheid die hij vertoont is zijn achterwerk, waar hij voortdurend op zitten blijft uit angst voor slaag, de enige scherpte die hij bezit is de grammofoonnaald waarmee hij de platen draait van Eer, Geweten, Menselijke Waardigheid, De Diepste Dingen, De Hoogste Dingen, De Vorm en De Vent, De Honnête Homme, de Vrede, De Complete (cursief) Persoonlijkheid, De Goede Smaak, De Vrijheid, De Schoonheid, en De Derde Weg.

Hermans kreeg voor zijn pracht-polemieken uit Mandarijnen op zwavelzuur het verwijt een fascist te zijn. De welbekende Pavlov reactie, waar ook KIRAC mee te maken heeft. Het idee van competitie, dat slechte kunst moet worden onthuld om de weg vrij te maken voor goede kunst, heeft het de afgelopen jaren afgelegd tegen een streven naar egalitaire kunst. Het in de kunstwereld overheersende egalitaire denken ziet elk kunstwerk als een opzichzelfstaand iets, en wijst elke hiërarchie af. KIRAC brengt in haar kritiek de hiërarchie weer terug en behoort daarom te zetelen op de troon van gelezen boeken.

All is shit

Het politiek geëngageerde geëmmer is saai en ontzettend bourgeois. Zuipen, neuken en paffen voldoen wat de Misantroop betreft prima als Leitmotiv. Oudere kunstenaars worden helaas mild en verantwoordelijk. Zo ook de FRANSE muzikant Yann Tiersen. De Misantroop recenseerde al eens diens hoogtepunt van zijn muziek: Dust Lane. De Misantroop beluisterde recent het nieuwste werk met de bedenkelijke naam “All”. Dit bewandelt het pad dat door het eerdere album EUSA werd ingezet. Langdradig geplokkel op een piano opgenomen op verschillende plekken van een Bretons eiland. (Blut und) Boden-muziek. Ook EUSA ging reeds vergezeld van gezeur over het samenvallen van de mens met de natuur. Het was een treurig niemendalletje dat niet toevallig uitverkochte zalen trok. Enfin, toen het nieuwe album uitkwam zag de Misantroop de bui al hangen. Zijn vrees werd bewaarheid.  Het een gezellige Kumbaya plaat geworden. De voertaal is Bretons, Yann maakt dus gelukkig gebruik van lokale producten. Op een gegeven moment is een koor zingend aan het tellen in het Bretons, dus het is ook nog educatief voor de kinderen. De Bretonse Sesamstraat. Ja, zelfs een lachende baby is te horen, Teletubbie stijl; Yann zal wel vader geworden zijn, mannen met een tweede leg zijn dwazen blijkt maar weer. Met al dat gedobber in de natuur kan het ook prima gedraaid worden bij Yoga. Namasteé! Het is rationeel gezien wel duidelijk: het is tijd voor Yann om dood te gaan. Wellicht is dat een goed idee voor de volgende LP. Yann werpt zich van een Bretonse rots af, neemt het geluid van de val op, mix er wat Bretonse taal doorheen, en klaar is het album. Wie zegt dat gemakzucht niet fraai kan zijn?

Kijktips Kirac

Times up old man

https://www.youtube.com/watch?v=Elq1-1ezcCI&t=1s

Stigma

https://www.youtube.com/watch?v=QS5Ws5ShnNw&t=5s

The Tears of Mara McCarthy

https://www.youtube.com/watch?v=xNRuuxUSCcY&t=2s

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *